ตำนานถ้ำผานางคอย อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ |
ภาพถ่ายเอกสารเก่า |
 |
|
โดย.....นายชลอ ธรรมศิริ อดีตนายอำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ | |
อรัมภบท ข้าพเจ้า ขอน้อมเคารพแด่ท่านผู้เป็นต้นเรื่องแห่งตำนานอันเป็นอมตะนี้ด้วยความเคารพอย่างสูงท้องเรื่องแห่งตำนานที่ได้นำมาบรรยายไว้ที่นี้ ก็ด้วยความมุ่งหวังที่จะประกาศคติธรรม อันเป็นอนุสรณ์แห่งเรื่องนี้ไว้ เพื่อให้เป็นเครื่องเตือนใจชนรุ่นหลัง และให้ประชาชนทั้งหลาย ได้รู้จักถ้ำผานาง ลึกซึ้งยิ่งกว่าเห็นด้วยตาเปล่า ข้าพเจ้าได้พยายามค้นหาประวัติ ความเป็นมาแห่งถ้ำนี้ ให้ใกล้ความจริงที่สุดเท่าที่จะสามารถค้นหาได้ เรื่องที่ข้าพเจ้าจะเล่าต่อไปนี้ หากเป็นการผิดแผกไปจากความเป็นจริงในอดีตหรือไม่เป็นสิ่งพึงประงค์ให้เปิดเผยแล้ว ก็ขอประทานอภัยแด่ดวงวิญญาณของ ท่านผู้เป็นต้นเรื่องแห่งตำนานนี้ และท่านผู้รู้ทุกท่าน ข้าพเจ้ามีเจตนาที่จะสร้างสรรค์ และส่งเสริมถ้ำผานาง ให้เป็นสถานที่อันทำให้ทุกคนได้มีความสบายใจ และรื่นรมย์ทั้งในทางโลกและทางธรรม จึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าการกระทำด้วยเจตนาอันบริสุทธิ์ ของข้าพเจ้าจะได้รับความเห็นใจจากทุกฝ่าย กุศลบุญทั้งหลายอันเกิดจากการกระทำในครั้งนี้ ขอให้โปรดดลบันดาลให้ท่านผู้เป็นเจ้าของเรื่อง อันอมตะนี้ได้ประสพทิพย์สมบัติในสุคติและท่านผู้อุปการะทุกท่าน ได้มีความอิ่มเอิบในกุศลผลบุญ และร่วมอนุโมทนาโดยทั่วกันด้วย | |
 | |
เริ่มเรื่อง - รักอมตะ | |
เมื่ออดีกาล 800 ปีเศษ ล่วงมาแล้วอาณาจักรแสนหวีกำลังเจริญรุ่งเรือง มีกษัตริย์ปกครองไพร่ฟ้าประชาชนอยู่ด้วยความสันติสุขโดยทั่วหน้า กษัตริย์ครองนครแสนหวี เป็นผู้ทรงทศพิธราชธรรมและมีพระธิดาอันเลอโฉมสคราญตาพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า อรัญญาณี เป็นที่สนิทเสน่หาแก่พระบิดาพระมารดาและประยูรญาติทั้งหลายเป็นอย่างยิ่ง พระนางอรัญญาณีเป็นกุลสตรีอันงามพร้อมด้วยเบญจกัลยาณี มีจรรยาอันละมุนละม่อมอ่อนช้อย เป็นผู้มีอุดมคติอันสูงส่งและมีน้ำพระทัยอันเด็ดเดี่ยวแต่โอบอ้อมอารีและเมตตากรุณาต่อชนทุกชั้น มิได้ถือพระองค์ว่าเปนหญิงที่สูงศักดิ์ หรือผยองในชาติกระกูล พระนางจึงกลายเป็นมิ่งขวัญของคนทั้งปวงในแสนหวีนคร ในคราวที่พระนางอรัญญาณี เสด็จทรงสำราญโดยทางชลมารค พร้อมด้วยนางข้าหลวงและข้าราชบริพาร ได้เกิดพายุพัดทำให้กระแสน้ำไหลเชี่ยว จนพันท้ายไม่อาจจะแก้ไขเหตุการณ์ได้ทันเรือพระที่นั่งจึงเกิดอุบัติเหตุพลิกคว่ำลงกลางลำน้ำใหญ่ในทันที ข้าราชบริพารและฝีพายทั้งหลายต่างตกตะลึงพากันหนีเอาตัวรอดหมด ลืมนึกถึงพระนางผู้เป็นมิ่งขวัญแก่งตนเสียสนิท เว้นแต่คนองเดชหัวหน้าฝีพายหนุ่มผู้ควบคุมการโดยเสด็จในครั้งนี้ ได้ตรงเข้าช่วยพระนางไว้ทัน และพาพระนางขึ้นฝั่งได้ โดยมิได้เปนอันตรายแต่ประการใด พระนางผู้มีน้ำพระทัยอันสูงส่งได้สำนึกในบุญคุณ และความจงรักภักดีของหัวหน้าฝีพายหนุ่มรูปงาม ประกอบกับความใกล้ชิดในการที่พยุงร่างฝ่าอันตรายมาด้วยกันความเห็นอกเห็นใจ ความใกล้ชิดและความเข้าใจซึ่งกันและกัน ทำให้เกิดเปนความรักอันอมตะ ขึ้นในดวงใจระหว่างข้ากับเจ้า อันเปนจุดเริ่มเรื่องแห่งอมตะนิยายนี้ | |
| รักอมตะ | |
ไม่ว่าบุรุษ สตรีใดในพิภพนี้ ย่อมไม่อาจจะหลีกเลี่ยงเสียซึ่งโลกีย์วิสัยได้ ตราบใดที่ยังเปนผู้ครองเรือนอยู่ เนื้อแท้แห่งความรักคือน้ำทิพย์ที่ชุบชีวิตมนุษย์ทุกรูปทุกนาม ให้มีพลังที่จะต่อสู้และฟันฝ่าอุปสรรคทุกชนิด เพื่อความสำเร็จและความหวังในอนาคต รักแท้ของพระนางอรัญญาณีจึงต้องต่อสู้และฟันฝ่าอุปสรรคหนานาประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรอบแห่งราชประเพณี ซึ่งดูจะเป็นอุปสรรคที่ไม่อาจจะก้าวล่วงไปได้เลย ทั้งข้าและเจ้า ได้ปิดบังซ่อนเร้นความรักของตนไว้จากสายตาข้าราชบริพารด้วยความลำบากยิ่ง แต่แล้วชะตากรรมก็ตามมาถึง ความนี้ทราบถึงพระกรรณูสมเด็จพระบิดา ราวกับไฟไหม้ป่า เพราะบิดาผู้รักรักทะนุถนอม และตั้งความหวังในธิดาของตนไว้สูงสุด กลับมาได้ข่าวอันไม่เป็นมงคลเช่นนี้ ความรักมีมากเพียงใด ก็เปลี่ยนเปนร้ายด้วยฤทธิ์แห่งโทสะจริต พระนางผู้ประพฤติผิดราชประเพณี จึงต้องถูกลงทัณฑ์โบยตามกฎมณเฑียรบาล แม้ว่าพระนางจะทรงพระครรภ์ถึงสามเดือน คนองเดชผู้ซื้อสัตย์ได้หลบซ่อนตัวคอยที่อยู่และเมื่อได้โอกาสจึงเสี่ยงชีวิตเข้าแก้ไข ลักพาพระนางให้... | |
 |  |
หลุดพ้นจากทัณฑ์กรรมไปได้โดยมีอัศวพรต เป็นพาหนะพาพระนางและคนองเดชควบหนีมุ่งหน้าลงมาทางทิศใต้ในราตรีนั้น กองทหารม้าหลวงได้ถูกเกณฑ์ให้ไล่ติดตามมาอย่างกระชั้นชิด กฎมณเฑียรบาลและราชประเพณีทำให้บุคคลทั้งหลายผู้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง ต้องได้รับเวทนาไปด้วย บิดามารดาและญาติในกระกูลของคนองเดชทั้งหมด ต้องถูกประหารชีวิตตามกฎหมาย ท่านท้าวฟองปุดเสด็จลง และท่านท้าวแสนขวัญเสด็จตาของเจ้าหญิง ได้ถูกใช้ให้ออกติดตามเอาตัวหลานกลับคืนมาให้ได้ ถ้าไม่ได้ตัวไม่ต้องกลับแสนหวีนคร นี่เป็นประกาศิตแห่งกษัตริย์ เจ้าหญิงและคนองเดชได้เดินทางนอนแรมมาทั้งกลางวันกลางคืน ม้าขาวอันเป็นพาหนะก็อ่อนกำลังลงเพราะต้องบรรทุกคนถึงสองคน และการเดินทางต้องข้ามภูเขาเสียเวลามากไม่มีโอกาสได้พักผ่อนเลย ทุกสิ่งในโลกนี้ล้วนอนิจจังหาอะไรแน่นอนมิได้ มีเกิดย่อมมีดับ มีสุขย่อมมีทุกข์เป็นของคู่กัน การพลัดพรากจากของที่รักย่อมเป็นธรรมดาของมนุษย์ เวลาแห่งความพลัดพรากของเจ้าหญิง และคนองเดชก็มาถึง กองทหารหลวงตามทัน ณ บริเวณลาดระหว่างช่องเขาแห่งหนึ่ง ฝ่ายทหารอยู่บนที่สูงกว่าย่อมได้เปรียบมองเห็นเจ้าหญิงและคนองเดชได้ถนัด ทหารธนูจึงหมายเอาหลังของคนองเดชเป็นเป้าหมาย แต่คนทั้งสองรู้ตัวจึงซักม้าเลี้ยววกวน เพื่อหลบลูกธนูแต่ในที่สุด ลูกธนูดอกหนึ่ง ซึ่งผู้ยิงหมายคนองเดชเป็นเป้า กลับพลาดเป้าไปโดยไม่เจตนาพุ่งปักลงตรงอุระของเจ้าหญิงอรัญญาณี ขณะนั้นเป็นเวลาเย็นและภูมิประเทศเป็นเขาสลับซับซ้อน คนองเดชจึงสามารถอุ้มเจ้าหญิงพาหลบซ่อนเข้าไปในถ้ำแห่งหนึ่ง เพื่อปฐมพยาบาลกันตามมีตามเกิดเท่าที่จะทำได้ ในยามเช่นนั้น ถ้ำนั้นจึงได้ชื่อว่า ถ้ำผานาง | |
นางคอย | |
เจ้าหญิงอรัญญาณีผู้มีรักบริสุทธิ์ และเป็นอมตะ เห็นว่าถ้าจะหน่วงเหนี่ยวคนองเดชไว้ก็จะเป็นอันตรายทั้งสองคน จึงตัดใจบอกให้คนองเดชหลบหนีเสียก่อน ที่กองทหารจะตามมาพบเข้า เจ้าหญิงได้พูดเป็นครั้งสุดท้ายกับคนรักว่า หญิงจะคอยอยู่ที่นี่ชั่วกัลปาวสาน ด้วยแรงอธิษฐานและความเด็ดเดี่ยวในน้ำใจที่ซื่อสัตย์และบริสุทธิ์ ธรรมชาติจึงปรากฏการณ์ขึ้นเป็นหินจำหลักรูป ของพระนางหันหน้าไปทางทิศตะวันตก มือโอบพระโอรสไว้บนตัก และเบื้องหน้าของพระนางมีหินย้อยเป็นรูปหัวใจอันขาวบริสุทธิ์ ประดับด้วยเพชรกลิ้ง อยู่แวววาวอันเป็นสัญลักษณ์ของดวงใจที่ใสสะอาด ปรากฏอยู่จนทุกวันนี้ ในถ้ำผานาง อันเป็นสถานที่ครองสัตย์แห่งรักอมตะ ของพระนางอรัญญาณีงยังมีสิ่งที่เป็นอนุสรณ์อีกมากมาย เช่น แท่นบรรทมห้องพระ อันมีม่านจิตรตระการตา ถ้าท่านต้องการเห็นพิพิธภัณฑ์แห่งความรักอันไม่รู้สลาย และควรเทิดทูนแห่งนี้จงพากันไปดู ท่านช่วยกันเป็นพยานรับรู้คุณค่าแห่งรักนิรันดร์ ของพระนางไว้ด้วยเถิด จากอมตะนิยายเรื่องนี้ ย่อมจะเป็นคติเตือนใจหนุ่มสาว ผู้ครองรักทั้งหลายให้ถือเอาพระนางอรัญญาณีเป็นเยี่ยงอย่างในการครองรัก สถานที่ถ้ำผานางเป็นสถานอันศักดิ์สิทธิ์ สำหรับความรักนิรันดร์ ขอกุศลผลบุญที่พระนางได้สร้างสมมาแต่ปางก่อน จงช่วยดลบันดาลให้ถ้ำผานางได้สถิตสถาพร เพื่อประกาศเกียรติคุณของพระนางให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายแก่คนทั้งปวงโดยทั่วกันเทอญ. | |
ที่มา : เอกสารนี้ได้รับความอนุเคราะห์มอบไว้ให้จากคุณศักดิ์ชัย เสนาเหนือ ชาวอำเภอร้องกวาง ณ บ้านร้องกวาง หมู่ที่ 7 ต.ร้องกวาง อ.ร้องกวาง จ.แพร่ เมื่อวันศุกร์ ที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ.2568 (แรม ๒ ค่ำ) | |
จัดทำโดย : พระอธิการณัฐพล มหาวีโร (ถุงแก้ว) เจ้าอาวาสวัดกาศผาแพร่ ณ วัดกาศผาแพร่ ต.ร้องกวาง อ.ร้องกวาง จ.แพร่ เมื่อวันอาทิตย์ ที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ.2568 (แรม ๔ ค่ำ) | |
|
|